Duizendknoop of bamboe? Zo zie je het verschil

Twee planten die verwarrend op elkaar lijken

Wie Japanse duizendknoop voor het eerst ziet, denkt al snel aan bamboe. Dat is begrijpelijk: beide planten hebben een holle stengel met knobbeltjes, groeien snel en vormen dichte massieven. Toch gaat het om totaal andere planten met heel andere eigenschappen en risico's. Bamboe is over het algemeen niet invasief in de Europese regelgeving en laat zich beter beheren. Japanse duizendknoop is dat absoluut niet. Bekijk ook de pagina herkennen voor een compleet overzicht van de kenmerken van duizendknoop.

Verschil 1: de stengel van dichtbij bekeken

Zowel bamboe als duizendknoop heeft een holle stengel met zichtbare geledingen. Toch is er een opvallend verschil als je goed kijkt. De stengel van bamboe is cilindrisch en in doorsnede perfect rond. De stengel van Japanse duizendknoop heeft een licht gevlekt uiterlijk, met rode of purpere spikkels die in de groene basiskleur liggen. Bij oudere stengels worden die vlekken minder zichtbaar. Een ander verschil is de kleur in de herfst: bamboe-stengels blijven langer groen of gaan naar geel, terwijl duizendknoop-stengels al vroeg in het seizoen bruinrood kleuren en afsterven.

Verschil 2: de bladeren zijn totaal anders

Dit is het gemakkelijkste verschil om te onthouden. Bamboe heeft smalle, langwerpige bladeren met een spitse punt, vergelijkbaar met grasachtige bladeren maar dan wat breder. De bladeren van Japanse duizendknoop zijn breed, eirond tot bijna driehoekig en hebben een typisch rechte, afgesneden bladbasis. Die afgeknotte bladbasis vind je bij geen enkele gangbare bamboesoort. Als je twijfelt, kijk dan naar de bladbasis: is die recht afgesneden en niet spits of hartvormig, dan heb je grote kans te maken met duizendknoop.

Verschil 3: groei en verspreiding

Bamboe breidt zich ook via wortelstokken uit, maar de meeste tuinbamboesoorten doen dat in een beheersbaar tempo en blijven met een rhizoombarrière goed in te tomen. Japanse duizendknoop is dat in een heel andere orde van grootte. Haar wortelstokken groeien tot minstens een meter diep en kunnen meerdere meters ver reiken in alle richtingen. Zelfs een klein stukje van twee centimeter kan uitgroeien tot een nieuwe plant. Bamboe behoudt doorgaans een compactere groeivorm. Duizendknoop vormt haarden die elk jaar groter worden en langs waterlopen mee verspreiden via afgebroken fragmenten.

Verschil 4: de bloei

Japanse duizendknoop bloeit elk jaar van augustus tot oktober met crèmekleurige pluimen in de bladoksels. Dat is een betrouwbaar kenmerk in de zomer en de vroege herfst. Bamboe bloeit zelden: de meeste soorten bloeien slechts één keer in hun leven, na tientallen jaren, waarna de plant afsterft. Als je dus elk jaar bloempluimen ziet op een plant met brede bladeren en een holle stengel, is dat bijna zeker duizendknoop. Wil je zeker zijn van de identificatie, dan is de bloeiperiode het ideale moment om een foto te nemen.

Verschil 5: wat er onder de grond zit

Bij bamboe bestaan de wortelstokken uit dunne, buigzame horizontale wortels. Bij Japanse duizendknoop zijn de rhizomen dik, hard en knoestig. Als je een stuk doorsnijdt, zie je een opvallende oranje kleur van binnen. Dat onderscheid zie je zodra je een stuk opgraaft. Het duizendknoop-rhizoom is veel steviger en veroorzaakt daardoor meer schade aan funderingen, riolering en bestrating. Bamboe kan dat ook, maar in mindere mate bij de gangbare tuinsoorten die in Vlaamse tuinen worden aangeplant.

Verschil 6: wetgeving en zorgplicht

In Vlaanderen is de Japanse duizendknoop opgenomen in de lijst van invasieve uitheemse soorten waarop de Europese verordening 1143/2014 van toepassing is. Dat betekent dat je de plant niet mag planten, verhandelen of bewust verspreiden. Voor gewone tuinbamboe geldt die regelgeving niet. Dat heeft ook praktische gevolgen: wie bij grondwerken besmette grond versleept, riskeert problemen als die grond elders duizendknoop laat ontkiemen. Heb je een groeiplaats van duizendknoop gevonden, doe dan een melding zodat de bevoegde beheerder op de hoogte is.

Hoe je zekerheid krijgt bij twijfel

Controleer drie dingen: de bladbasis (recht afgesneden is bijna altijd duizendknoop), de stengelvlekken (rode of purpere spikkels wijzen op duizendknoop) en de grootte van de bladeren (breed en eirond is duizendknoop, smal en lancetvormig is bamboe). Snij een stengel door: is die oranje van binnen, dan is het geen bamboe. Twijfel je nog steeds? Maak een foto van de bladbasis, de stengel en de algehele groeiplaats en stuur die door bij je melding. Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en lokale groendiensten kunnen je helpen bij de determinatie.

Veelgestelde vragen

Kan ik bamboe gewoon in mijn tuin houden of is dat verboden?

Bamboe is niet verboden in Vlaanderen. Het is geen invasieve uitheemse soort in de zin van de Europese regelgeving. Wel is het verstandig om bamboe af te bakenen met een rhizoombarrière zodat ze niet naar de buren overslaat, want dat kan burenruzies veroorzaken.

Wat doe ik als mijn buurman een plant heeft die op duizendknoop lijkt?

Doe eerst een zekere determinatie via de kenmerken in dit artikel of vraag hulp aan je gemeentelijke groendienst. Als het inderdaad om Japanse duizendknoop gaat, kun je een melding doen. Overleg met de buurman is altijd de beste eerste stap, want ook een privéeigenaar is verplicht verspreiding te voorkomen.

Groeit Japanse duizendknoop sneller dan bamboe?

Ja, zeker in het voorjaar. Duizendknoop-scheuten kunnen drie tot vijf centimeter per dag groeien. Dat is sneller dan de meeste tuinbamboesoorten. In de zomer zijn de groeiverschillen kleiner, maar de explosieve lente-uitbraak van duizendknoop is ongeëvenaard onder de planten die in Vlaamse tuinen en bermen voorkomen.